Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve ABD Başkanı George W. Bush, sorunlu Bükreş zirvesinin ardından gerilimi düşürmek için Soçi'de bir araya geliyor.





Rusya'nın Karadeniz tatil şehri Soçi'de ağırlanacak Bush, Rusya ile güvenlik alanında kısa ve orta vadede yol haritası olacak 'stratejik güvenlik çerçeve belgesi'ni imzalayacak. Bükreş'in devamı niteliğinde olacak zirvede, görevden ayrılmaya hazırlanan iki ülke liderleri son kez görüşme fırsatı bulacak. Liderlerin zirve sonrası düzenleyeceği ortak basın toplantısında da uzlaşı mesajları vermesi bekleniyor.

ABD öncülüğündeki NATO ülkeleri ile güvenlik alanında sorunlar yaşayan Rusya'nın uzlaşı adına ortaya koyduğu çabaların karşılıksız kalması, Bükreş zirvesinde tarihî fırsatın kaçırılmasına sebep oldu. NATO'nun Gürcistan ve Ukrayna ile genişleme ısrarı ve ABD'nin Doğu Avrupa'ya yerleştirmeyi planladığı füze savunma sistemlerine toplu destek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i kızdırdı. Rusya-NATO Konseyi için hazırlanan işbirliği açılımlı metin sertleştirildi. Putin ilk defa katıldığı zirvede NATO ülkelerini, 'Birilerinin güvenliğini tehlikeye atarak, kendi güvenliğinizi sağlayamazsınız.' diyerek uyarırken, aynı zamanda Batı'ya 'dost kalalım' mesajı vermişti. Bush'un bu çağrıya Soçi'de cevap vermesi bekleniyor. Kremlin'den gelen açıklamalar da tansiyonun düşürüleceği yönünde. Bush'un 'Hedefimizde siz yoksunuz, İran ve Kuzey Kore gibi 'haydut' ülkeler var.' şeklindeki sözleri, Moskova açısından inandırıcı bulunmuyor. Nitekim Bush 2001'de de, 'Putin'in gözlerine baktım. Orada güvenilebilecek bir adamın ruhunu gördüm.' demişti. Yedi yıllık uzun dönemde 'birlikte balık tutmaktan' öteye gidilemedi. Güvenlik anlaşmaları askıya alındı, silahlanma yarışı hızlandı.

NATO'nun Rusya'nın sınırlarına doğru genişlemesi, ABD'nin Doğu Avrupa'ya yerleştirmeyi planladığı füze savunma sistemi, askıya alınan AKKA anlaşması, 2009'da süresi dolacak nükleer silahsızlanma anlaşması Soçi zirvesinde bugün bir kez daha masaya yatırılacak. ABD, füze savunma sisteminin Rusya'ya karşı olmadığı konusunda iknaya çalışıyor. Sistemde Rus gözlemcilerin bulunması, İran tehdit oluncaya kadar aktif hale getirilmemesi gibi teklifler var. Putin, Soçi'de Kosova'nın tek taraflı olarak bağımsızlık ilanının uluslararası hukuka aykırı olduğunu tekrarlayacak. İran nükleer programı ile ilgili de baskıcı yöntemin çözüm getirmeyeceği düşüncesi yinelenecek. Tek uzlaşı sağlanan konu ise Rusya'nın Afganistan operasyonlarına sağlayacağı lojistik destek.

Kremlin'den yapılan açıklamalarda imzalanacak çerçeve anlaşmanın içeriği konusunda bilgi yok. Rusya'nın askıya aldığı AKKA anlaşmasına dönme şartı, NATO ülkelerinin de anlaşmaya imza koyması. NATO'nun genişlemesini çevrelenme olarak kabul eden Rusya, füze kalkanını da doğrudan güvenliğine yönelmiş tehdit olarak algılıyor. Özellikle nükleer silahsızlanma anlaşması START-1'in yenilenmesi ile ilgili önemli sorunların olduğu kaydediliyor. Uzmanlara göre detaylarda uzlaşı sağlayamayan iki ülke çerçeve bir anlaşma imzalayarak tansiyonu düşürecek. Büyük uzlaşının beklenmediği zirvede iplerin hepten kopması engellenmeye çalışılacak.

Soçi'deki zirvede liderlere Rusya'nın yeni seçilen başkanı Dmitri Medvedev de eşlik ediyor. Putin 7 Mayıs'ta görevi liberal eğilimli yeni başkan Medvedev'e devredecek. Medvedev'le de ikili bir görüşme yapacak Bush'un, yeni başkanın gözlerinde ne göreceği merak konusu.
Faruk Akkan / Moskova, Cihan
06 Nisan 2008, Pazar